Α. ΚΕΙΜΕΝΟ
Ομήρου Ιλιάδα, Ζ 404- 465

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. α) Πώς δηλώνονται οι ραψωδίες στην Ιλιάδα;
β) Ποιο είναι το θέμα και ποιο το περιεχόμενο της Ιλιάδας;

2. Με ποια επιχειρήματα προσπαθεί η Ανδρομάχη να πείσει τον Έκτορα να μείνει μαζί τους
στο κάστρο της Τροίας; Πώς τα χαρακτηρίζετε;

3. α) Να χωρίσετε το κείμενο που σας δόθηκε σε ενότητες και να προτείνετε έναν
πλαγιότιτλο για κάθε ενότητα.
β) Στο λόγο της Ανδρομάχης υπάρχει μια τραγική ειρωνεία. Τι ακριβώς είναι η τραγική
ειρωνεία, σε ποιους στίχους εντοπίζεται και πώς την αναλύετε;

4. α) Πώς χαρακτηρίζετε τον Έκτορα από τη συγκεκριμένη απάντηση προς την Ανδρομάχη;
β) Τι κυρίως φοβάται ο Έκτορας και με ποια αξία της ομηρικής κοινωνίας συνδέεται αυτό
το συναίσθημα του ήρωα;

ΘΕΜΑΤΑ
Γραπτών ανακεφαλαιωτικών προαγωγικών εξετάσεων περιόδου Μαΐου – Ιουνίου 2007 στη Αρχαία
Ελληνική Γραμματεία (Μετάφραση).

Α’ ΚΕΙΜΕΝΟ: Ραψωδία ΙΙ, στ. 786 - 815 (Το κείμενο δόθηκε σε φωτοτυπία)

Β’ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:
1) Μεταξύ των δυο ομηρικών έπων Ιλιάδας και Οδύσσειας παρατηρούνται σημαντικές διαφορές τόσο στο
ύφος όσο και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο κόσμος. Αναφέρετε τουλάχιστον πέντε (5) τέτοιες
διαφορές. [4 μονάδες]
2) Να αφηγηθείτε με λίγα λόγια – 10 γραμμές περίπου – την προετοιμασία θανάτου του Πάτροκλου, όπως
παρουσιάζεται από τον ποιητή.. [ 4 μονάδες]
3) α) Να χωρίσετε την ενότητα σε υποενότητες ανάλογα με το πρόσωπο που δρα εναντίον του Πατρόκλου και
να γράψετε έναν πλαγιότιτλο σε καθεμιά. [ 3 μονάδες]
β) Να εντοπίσετε το χωρίο της ενότητας όπου ο ποιητής χρησιμοποιεί την αφηγηματική τεχνική της
προοικονομίας και να την αναλύσετε. [ 3 μονάδες]
4) α) Ποιο ρόλο παίζει ο Φοίβος στο θάνατο του Πατρόκλου; Ο τρόπος που ενεργεί ο Θεός (στ. 789 – 790)
μειώνει ηθικά τον ίδιο ή προσβάλλει περισσότερο την ανδρεία του Πατρόκλου; Να δικαιολογήσετε την
απάντησή σας. [ 3 μονάδες]
β) Ποια όπλα των πολεμιστών της ομηρικής εποχής εντοπίζετε στο κείμενο; Να τα διακρίνετε σε αμυντικά
και επιθετικά. Με βάση αυτά τα στοιχεία, τι συμπεραίνετε για το επίπεδο του πολιτισμού της εποχής στο χώρο
της πολεμικής τέχνης; [ 3 μονάδες]

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1Ποιο είναι το θέμα και ποιο το περιεχόμενο του έπους της Ιλιάδας;
2αΝα χωρίσετε το κείμενο σε ενότητες και να δώσετε έναν πλαγιότιτλο σε καθεμία.
βΗ «ειρωνεία» δηλώνει μία κατάσταση κατά την οποία οι ήρωες αγνοούν την
αλήθεια σε αντίθεση με τους ακροατές ή τους αναγνώστες που την γνωρίζουν. Ποιοι
στίχοι από το λόγο του Πριάμου θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ειρωνικοί
σύμφωνα με την παραπάνω σημασία του όρου; Ποιον στίχο από το λόγο του Πριάμου
θεωρείτε ως τον τραγικότερο και γιατί;
3α Με ποιες ενέργειες ή άλλα μέσα ο Πρίαμος προσπαθεί να προδιαθέσει ευνοικά τον
Αχιλλέα ώστε να αποδεχτεί το αίτημά του;
βΠώς κρίνετε την ενέργεια του γηραιού βασιλιά να επισκεφτεί και να ικετεύσει τον
Αχιλλέα
4αΠοιοι στίχοι αποκαλύπτουν οτι ο πόλεμος υπηρξε οδυνηρός οχι μόνο για τον
Πρίαμο αλλά και για τον Αχιλλεα;Ποιες σκεψεις σας προκαλούν;
βΗ ικεσία είναι ένα τυπικό θεμα: Να αναφέρετε ένα ακόμη παράδειγμα.
Ποιο είναι το αίτημα του ικέτη Πριαμου:
Ποιες κινήσεις κάνει ο ικέτης –Πριαμος και πως αντιδρά ο Αχιλλεας;
Είναι επιτυχής τελικά η ικεσία του Πριαμου;
ΘΕΜΑΤΑ
Α. ΚΕΙΜΕΝΟ : Ομήρου « Ιλιάδα», Β΄ Γυμνασίου, εκδ. Ο.Ε.Δ.Β., ραψωδία Ζ, στίχοι 440-473
440 Και προς αυτήν απάντησε ο λοφοσείστης Έκτωρ :
441 «Όλα τα αισθάνομαι κι εγώ, γυνή μου, αλλά φοβούμαι
442 και των ανδρών το πρόσωπο και των σεμνών μητέρων,
443 αν μ΄ έβλεπαν ως άνανδρος να φεύγω από την μάχην.
444 ουδ΄ η καρδιά μου θέλει το, που μ΄ έμαθε να είμαι
445 γενναίος πάντοτε κι΄ εμπρός να μάχομαι των Τρώων
446 χάριν της δόξας του πατρός και της δικής μου ακόμη.
447 οτ΄ είναι τούτο φανερό στα βάθη της ψυχής μου.
448 θα φθασ΄ η μέρα να χαθεί κι΄ η Ίλιος η αγία
449 και ο Πρίαμος ο δυνατός με όλον τον λαόν του.
450 Αλλά των Τρώων φθορά δεν με πληγώνει τόσο
451 και του πατρός μου ο θάνατος και της σεμνής μητρός μου
452 και των γλυκών μου αδελφών, όπου πολλοί και ανδρείοι
453 από τες λόγχες των εχθρών θα κυλιστούν στο χώμα,
454 οσ΄ ο καημός σου, όταν κανείς των Αχαιών σε πάρει
455 εις την δουλείαν, ενώ συ θα οδύρεσαι, θα κλαίεις,
456 εις τ΄ Άργος ξένον ύφασμα θα υφαίνεις προσταγμένη.
457 απ΄ την Υπέρειαν πηγήν ή από την Μεσσηίδα
458 νερό θα φέρνεις στανικώς, από σκληρήν ανάγκην.
459 κι΄ενώ συ κλαίεις θενά ειπούν: «Ιδέτε την συμβίαν
460 του Έκτορος που πρώτευε των ιπποδάμων Τρώων
461 στον πόλεμον, που ολόγυρα στην Ίλιον πολεμούσαν».
462 Αυτά θα ειπούν και μέσα σου θα ξαναζήσει ο πόνος
463 του ανδρός εκείνου, οπού δεν ζει διά να σε ελευθερώσει.
464 Αλλά παρά τον θρήνο σου και τ΄ όνειδος ν΄ ακούσω,
465 βαθιά στην γην καλύτερα να με σκεπάσει ο τάφος».
466 Και ο μέγας Έκτωρ άπλωσε τα χέρια στο παιδί του.
467 έσκουξ΄ εκείνο κι έγειρε στο στήθος της βυζάστρας.
468 φοβήθη τον πατέρα του καθώς είδε ν΄ αστράφτουν
469 τ΄ άρματα και απ΄ την κόρυθα της περικεφαλαίας
470 την χαίτην που τρομακτικώς επάνω του εσειόνταν.
471 εγέλασε ο πατέρας του και η σεβαστή μητέρα
472 και ο μέγας Έκτωρ έβγαλε την περικεφάλαιαν
473 και καταγής την έθεσεν, όπου λαμποκοπούσε.

Β΄ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Πώς παρουσιάζονται οι θεοί στην Οδύσσεια και στην Ιλιάδα;
(4 μονάδες) 2. Να αφηγηθείτε περιληπτικά το περιεχόμενο της ενότητας. (4 μονάδες) 3α. Να χωρίσετε το απόσπασμα σε επιμέρους ενότητες και να τις τιτλοφορήσετε. (3 μονάδες) 3β. Να εντοπίσετε στοιχεία αφηγηματικής τεχνικής στην ενότητα (προοικονομία, παρομοίωση κ.τλ.) (3 μονάδες) 4α. Ο Έκτορας δεν πείθεται στις εκκλήσεις της Ανδρομάχης να μην επιστρέψει στο πεδίο της μάχης. Να ερμηνεύσετε τη συμπεριφορά του. Ποιες οι σκέψεις και τα συναισθήματά του; (3 μονάδες) 4β. Να εντοπίσετε και να σχολιάσετε τα ιδεολογικά στοιχεία της ενότητας που αποκαλύπτουν τις αντιλήψεις των ανθρώπων της εποχής εκείνης σχετικά με το χρέος των πολεμιστών. (3 μονάδες)

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

OΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ: ΙΛΙΑΔΑ, ΡΑΨ Α΄, στιχ. στιχ.248-275.

του Ατρείδη έβραζε η χολή. τότ΄εσηκώθη ο Νέστωρ,
ο γλυκόλογος,λιγυρός ομηλητής της Πύλου
που ωσάν το μέλι η λαλιά του εκύλ΄από τα χείλη.
δυο γεννεές είχαν σβησθεί των πρόσκαιρων ανθρώπων,
στην Πύλον,συνομήλικοι και συνανάστροφοί του,
τώρα εις την τρίτην γενεάν βασίλευεν ο γέρος.
αυτός τότε καλόγνωμα σ΄εκείνους ομιλούσε:
«Ωιμέ! στην γήν των Αχαιών μεγάλη θλίψις ήλθε!
πόσην θα είχε ο Πρίαμος χαρά και τα παιδιά του
και πόσον όλος ο λαός θα ευφραίνονταν της Τροίας,
που μάχεσθε αν εμάθαιναν οι δύο σεις που είσθε
οι κορυφές των Δαναών στην γνώση και στα ‘ολπα.
Και ακούστε με, ‘οτ΄είσθε σεις κι οι δύο νεώτερο΄’ι μου,
ότι με άνδρες έσμιξα πολύ καλύτερούς σας.
σ΄άλλους καιρούς και αυτοί ποσώς δεν μ΄εκαταφρονούσαν.
Ανδρες δεν είδα ή θα ιδώ ποτέ μου ωσάν εκείνους,
Πειρίθοον και Δρύαντα, καλόν λαών ποιμένα,
Καινέα και Εξάδιον, Πολύφημον τον θείον
και ακόμα τον ισόθεον Θησέα τον Αιγείδην,
ωσάν αυτούς ανίκητοι θνητοί δεν γεννηθήκαν,
σφοδρ΄ανδρειωμένοι εμ’αχονταν με σφοδρ΄ανδρειωμένους
μ’ άγρια θεριά βουνίσια, και ω θαύμα, τάφάνισαν.
και εγώ με κείνους έσμιγα φερμένος απ΄την Πύλον
μεσάπό μέρη μακρινά, και αυτοί με προσκάλεσαν
κι έκαμνα εγώ το μέρος μου στες μάχες, ολήν κανενας
απ΄όσους τώρα τρέφ’ η γή μ΄αυτούς δεν θα μετριόνταν.
και όμως εκείνοι πρόθυμοι στες συμβουλές μου εκλίναν
αλλά και εσείς ακούτε με για το καλύτερό σας.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1)Ποιο είναι το θέμα και ποιο το περιεχόμενο του Ιλιαδικού έπους?
Ποια είναι η πρωτοτυπία που χρησιμοποιεί ο ποιητής στη δομή
του υλικού ? (μονάδες 4)

2)Να αποδοθεί σύντομο το περιεχόμενο των στίχων που σας δίνονται
(10 περίπου σειρές) (μονάδες 4)
3)α.-Να χωρίσετε το απόσπασμα που σας δίνεται σε ενότητες και
να δώσετε έναν πλαγιότιτλο σε κάθε μία (μονάδες 3)
β.-Ποιες αφηγηματικές τεχνικές χρησιμοποιεί ο ποιητής και
γιατί? (μονάδες 3)
4)α.-Να χαρακτηρίσετε το Νέστορα και να δικαιολογήσετε το
χαρακτηρισμό σας, μέσα από το απόσπασμα. (μονάδες 3)
β.-Με ποια επιχειρήματα προσπαθεί ο Νέστορας να κατευνάσει
τα οξυμμένα πνεύματα των δύο αντιπάλων ? (μονάδες 3)

Αρχαία Ελληνική Γραμματεία
Α΄. ΚΕΙΜΕΝΟ: Ραψωδία Π, στίχοι 786-815, Ομήρου Ιλιάδα

Αλλ’ όταν τέταρτην φοράν ωσάν θεός ορμούσε,
τότε σου εφάνη, Πάτροκλε, το τέλος της ζωής σου˙
ότι στην μάχην σου ‘λθ’ εμπρός τρομακτικός ο Φοίβος.
Και δεν τον είδε, ως έρχονταν, στην ταραχήν της μάχης,
μες στην κατάχνια ολόκλειστος˙ του εστήθη οπίσω ο Φοίβος, 790
με την παλάμην πετακτήν του επάταξε τους ώμους
και όλην την ράχιν˙ κι έστριψαν τα μάτια του Πατρόκλου.
Και ο Φοίβος απ’ την κεφαλήν του επέταξε το κράνος,
που αντήχησε, ως εκύλησε στα πόδια εκεί των ίππων˙
και η χαίτη του στα χώματα μολύνθη και στο αίμα. 795
Και ως τότε δεν εγίνετο να μολυνθεί στο χώμα
ο κώνος λαμπροφούντωτος, που έσκεπε τ’ ωραίο
μέτωπο και την κεφαλήν του θείου Αχιλλέως˙
και τότε το ‘δωκεν ο Ζευς του Έκτορος να σκέπει
την κεφαλήν του κι έφθανε σ’ αυτόν η μαύρ’ ημέρα. 800
Κι εκόπη το μακρόσκιο κοντάρι στην παλάμην
το λογχοφόρο, το βαρύ, και του ‘πεσε απ’ τους ώμους
μ’ όλον τον τελαμώνα της η κροσσωμένη ασπίδα.
Και ο Φοίβος, του Διός υιός, τον θώρακα του λύει.
Εθεοκρούσθη ο Πάτροκλος, του ελύθηκαν τα μέλη 805
και θαμπωμένος έμεινε˙ και οπίσω με την λόγχην
τον κτύπησ’ ένας Δάρδανος των ώμων εις την μέσην,
ο Πανθοΐδης Εύφορβος, που επρώτευε των άλλων
στην λόγχην, εις το τρέξιμο και στην ιππομαχίαν.
Όταν πολέμου αμάθητος πρωτήλθεν ιππομάχος, 810
είκοσι άνδρες μόνος του κατέβασε απ’ τους ίππους.
Αυτός πρώτος σ’ ελόγχισεν, ω Πάτροκλε ιππομάχε,
και δεν σε φόνευσε, κι ευθύς την λόγχην απ’ το σώμα
άρπαξε και μες στον στρατόν εσύρθη, δεν εστάθη
ν’ αντιταχθεί στον Πάτροκλον, αν και ξαρματωμένον. 815

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:
1. Ποιο είναι το θέμα και ποιο το περιεχόμενο της Ιλιάδας; (4 μονάδες)
2. Να αποδώσετε το νόημα της ενότητας σε 10 το πολύ σειρές. (4 μονάδες)
3. α) Να χωρίσετε την ενότητα σε υποενότητες ανάλογα με το πρόσωπο που δρα
εναντίον του Πατρόκλου και να γράψετε έναν πλαγιότιτλο σε καθεμιά.
β) Να εντοπίσετε τους στίχους όπου ο ποιητής χρησιμοποιεί την αφηγηματική
τεχνική της προοικονομίας και να την αναλύσετε. (6 μονάδες)
4. α) Ποιο ρόλο παίζει ο Φοίβος στο θάνατο του Πατρόκλου; Ο τρόπος που δρα ο
θεός (στ.789-792) μειώνει ηθικά τον ίδιο ή προβάλλει περισσότερο την ανδρεία του
Πατρόκλου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
β) Ποια όπλα των πολεμιστών της ομηρικής εποχής εντοπίζετε μέσα στο κείμενο;
Να τα διακρίνετε σε επιθετικά και αμυντικά. (6 μονάδες)

Α. Κείμενο: Από την Ιλιάδα του Ομήρου, ραψωδία Ζ, στίχοι: 429-465

Ανδομάχη:΄΄ Έκτορ, συ είσαι δι’ εμέ πατέρας και μητέρα,
συ αδελφός, συ ανθηρός της κλίνης σύντροφος μου. 430
Αλλά λυπήσου μας, και αυτού μείνε στον πύργον, μήπως
ορφανό κάμεις το παιδί και χήραν την γυναίκα.
Κι εκεί στην αγριοσυκιά τους άνδρες στήσε οπού ‘ναι
η πόλις καλοανέβατη, καλόπαρτο το τείχος
τρεις το δοκίμασαν φορές των Αχαιών οι πρώτοι, 435
οι Αίαντες, και ο δοξαστός Ιδομενεύς και οι δύο
Ατρείδες και ο ατρόμητος Τυδείδης ενωμένοι
ή το φανέρωσε σε αυτούς χρησμών εξαίσιος γνώστης,
ή τους κινεί μόν’ η ψυχή σε αυτό και τους διδάσκει΄΄.
Και προς αυτήν απάντησε ο λοφοσείστης Έκτορ: 440
Έκτορας: ΄΄Όλα τα αισθάνομαι κι εγώ, γυνή μου, αλλά φοβούμαι
και των ανδρών το πρόσωπο και των σεμνών μητέρων,
αν μ’ έβλεπαν ως άνανδρος να φεύγω από τη μάχην
ουδ’ η καρδιά μου θέλει το, που μ’ έμαθε να είμαι
γενναίος πάντοτε κι εμπρός να μάχομαι των Τρώων 445
χάριν της δόξας του πατρός και της δικής μου ακόμη.
Ότ’ είναι τούτο φανερό στα βάθη της ψυχής μου
θα φθάσ η μέρα να χαθεί κι η Ίλιος η αγία
και ο Πρίαμος ο δυνατός με όλον τον λαόν του.
Αλλά των Τρώων η φθορά δεν με πληγώνει τόσο 450
και του πατρός μου ο θάνατος και της σεμνής μητρός μου
και των γλυκών μου αδελφών, οπού πολλοί και ανδρείοι
από τις λόγχες των εχθρών θα κυλιστούν στο χώμα,
όσ’ ο καημός σου, όταν κανείς των Αχαιών σε πάρει
εις την δουλείαν, ενώ συ θα οδύρεσαι, θα κλαίεις, 455
εις τ’ Άργος ξένον ύφασμα θα υφαίνεις προσταγμένη
απ’ την Υπέρειαν πηγή ή από την Μεσσηίδα
νερό θα φέρνεις στανικώς, από σκληρήν ανάγκην
κι ενώ συ κλαίεις θενά ειπούν: ΄΄Ιδέτε την συμβίαν
του Έκτορος που πρώτευε των ιπποδάμων Τρώων 460
στον πόλεμον , που ολόγυρα στην Ίλιον πολεμούσαν΄΄.
Αυτά θα ειπούν και μέσα σου θα ξαναζήσει ο πόνος
του ανδρός εκείνου, οπού δεν ζει δια να σε ελευθερώσει.
αλλά παρά τον θρήνον σου και τα όνειδος ν’ ακούσω,
βαθιά στην γην καλύτερα να με σκεπάσει ο τάφος΄΄. 465
Β. Ερωτήσεις
1. Να αναφέρετε δύο διαφορές ανάμεσα στα δύο ομηρικά έπη, την Οδύσσεια και την
Ιλιάδα. (Μον. 4)
2. Να αποδώσετε την περίληψη των στίχων 429-465 της Ζ ραψωδίας. (Μον. 4)
3. α) Να χωρίσετε το απόσπασμα σε δύο ενότητες με κριτήριο την εναλλαγή του
ομιλητή. (Μον. 3)
β) Να καταγράψετε τι προοικονομείται από τον Έκτορα στους στίχους 447-461.
(Μον. 3) 4. α) Να παρουσιάσετε και να δικαιολογήσετε τη συναισθηματική κατάσταση του Έκτορα και της Ανδρομάχης. (Μον. 3) β) Να αναφέρετε την ιδέα-αξία που προβάλλει ο Έκτορας στους στίχους 441-445, η οποία καθορίζει και τη στάση του στο συγκεκριμένο χωρίο. (Μον. 3)

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

1) α. Να γράψετε δυο διαφορές Ιλιάδας και Οδύσσειας.
β. Ποιο είναι το θέμα και ποιο το περιεχόμενο της Ιλιάδας.

2) Να αφηγηθείτε περιληπτικά το λόγο της Ανδρομάχης.

3)α. Να χωρίσετε τους στίχους σε μικρότερες ενότητες και να δώσετε ένα πλαγιότιτλο σε κάθε
ενότητα.
Β. Ο ποιητής μέσα από το λόγο της Ανδρομάχης έχει την ευκαιρία να αναφερθεί στο πρόσωπο
του Αχιλλέα αν και είναι απών.
I. Ποια σκοπιμότητα εξυπηρετεί η αναφορά αυτή του ποιητή;
II. Ποια χαρακτηριστικά του Αχιλλέα τονίζονται μέσα από τους στίχους;

4)α) – Ποιο το ήθος της Ανδρομάχης όπως διαφαίνεται από το λόγο της και τη γενικότερη
συμπεριφορά της στο απόσπασμα;
-Στους στίχους 407κ.ε. και 431 κ.ε. η Ανδρομάχη εκφράζει τους φόβους της; Ποιοι είναι
ακριβώς οι φόβοι της;

Β) Ο ποιητής μέσα από το λόγο της Ανδρομάχης δίνει αντιπολεμικά μηνύματα. Να εντοπίσετε
ποια είναι αυτά.

Α΄Κείμενο: Ομήρου Ιλιάδα , ραψωδία Α΄στ.353-396
Β΄ Ερωτήσεις
1.Σε ποια σκηνή- γεγονός αναφέρεται η ενότητα αυτή; (τόπος,
πρόσωπα).Ποια σημασία έχει ο διάλογος στην εξέλιξη του μύθου;
2.α) Μελετώντας τους λόγους του Αχιλλέα τι συμπεραίνετε για την αξία
της «τιμής» στην ομηρική κοινωνία;
β) Ποια εικόνα παρουσιάζει ο Αχιλλέας στη συνάντηση του με τη
μητέρα του;
3. Να συγκρίνετε την προσευχή του Αχιλλέα με την προσευχή του Χρύση
και του Τηλέμαχου στα παράλληλα κείμενα που σας δίνονται. Να
σημειώσετε τις ομοιότητες και να δικαιολογήσετε τις διαφορές. Τι
παρατηρείτε;
4. Τα δύο έπη του Ομήρου ποιες διαφορές παρουσιάζουν μεταξύ τους;

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment. Login »